وَمَا أُبَرِّئُ ۵۷۵ إبراهيم
الر كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ ﴿۱﴾ اللَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَوَيْلٌ لِلْكَافِرِينَ مِنْ عَذَابٍ شَدِيدٍ ﴿۲﴾
الر - این کتابیست که آنرا نازل کردیم بسوی تو تابیرون آری مردمانرا از تاریکیها بسوی روشنی به حکم پروردگار ایشان بسوی راه ذاتی غالب ستوده شده ﴿۱﴾
اللّه تعالٰی او ذاتیست که در اختیار اوست آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است و تباهی است کافران را از سبب عذاب سخت ﴿۲﴾
ربط: سوره ابراهیم با سوره رعد اینست که در سوره رعد دلایل عقلی بود به طریقه تنبیه بر مسئله توحید در این سوره پند دادن است به واقعات دنیوی و اخروی - همچنین در آن سوره صدق قرآن و رسول ذکر شد و در این سوره مقصد هر دو را ذکر میکند -
دعویٰ این سوره: بیرون آوردن مردم است از ظلمات بسوی نور با کتاب اللّه و به همراه تذکر ایام اللّه که به آن واقعات دنیویه و اخرویه گفته میشود و مراد از ظلمات چهار اقسام شرک است شرک در علم و شرک در تصرف و شرک در عبادت و شرک در دعا در این سوره رد بر این اقسام شرک با دلایل عقلی و نقلی و به امثله است و مراد از نور معرفت اللّه تعالٰی با توحید است به طریقه ابراهیم علیه السلام و با چهادره اسماءِ حسنیٰ -
خلاصه سوره: این سوره به پنج باب منقسم شده است باب اولی الی آیت (۸) است در این اول ترغیب بر تبلیغ است و آن بیرون آوردن مردم از تاریکیها به روشنای است - باز دلیل عقلی مختصر با تخویف در آیت (۲) است باز تنبیه با صفات قبیحه در آیت (۳) است باز تاکید دعویٰ سوره است که رسولان برای این مقصد فرستاده شده اند در آیت (۴) باز دلیل نقلی از موسیٰ علیه السلام است برای تاکید دعویٰ این سوره از آیت (۵) الی آیت (۸) -
[۱] در این آیت دعویٰ سوره است که آن ترغیب به تبلیغ است و در این ذکر حکمت نزول قرآن است و مراد از ظلمات کفر و شرک و بدعت و جهل و شک است و مراد از نور ایمان و توحید و سنت و علم و یقین است -
فایده: لفظ ظلمات جمع است و لفظ نور مفرد است در این اشاره است که راه های شرک و بدعت بسیار است و راه خیر یکی است (بِإِذْنِ رَبِّهِمْ) اشاره است که نبی صل اللّه وعلیه وسلم نیز در اخراج از ظلمات محتاج حکم و توفیق اللّه تعالٰی است (إِلَى صِرَاطِ) این بدل از النور است و در لفظ عزیز و حمید اشاره است که این صراط سبب عزت و حمد از جانب اللّه تعالٰی است -
[۲] در این آیت دلیل عقلی مختصر است و تخویف است در (لِلْكَافِرِينَ) به اصحاب ظلمات اشاره است -