سُبْحَانَ الَّذِي ۶۴۴ بنی اسرائیل
ربط: سوره با سوره نحل اینست که در سوره نحل رد بود بر استدلال مشرکان با همراه تخویف عذاب ، در این سوره ذکر اسباب عذاب را میکند همچنین در سوره نحل در اخیر در طریقه دعوت حکمت را ذکر کرده در این سوره تفسیر حکمت است -
دعویٰ این سوره:
ذکر چهار اسباب عذاب برای تحذیر (ترسانیدن) ، به همراه طریقه های دفع کردن عذاب را - سبب اول انکار از توحید است و برای اثبات توحید چهار طریقه است طریقه اول رد بر اقسام شرک و بر مشرکین سیزده بار رد است ، طریقه دوم ذکر کردن سیزده اسماؤ حسنیٰ اللّه تعالٰی - طریقه سوم، دلایل عقلی و آیت وحییه یعنی معجزات - طریقه چهارم ذکر دعوی توحید شش بار و مثال سبب اول آنرا بنی اسرائيل ذکر کرده است - سبب دوم انکار از معجزات و آیات الٰهیة - و به مثالهای ثمود و واقعه آدم علیه السلام و ابلیس - سبب سوم بیرون کردن رسولان از ملک شان و مثال آن به هجرت محمد صل اللّه وعلیه وسلم - سبب چهارم استهزاء کردن بر رسولان و مثال آن به واقعه موسیٰ علیه السلام و فرعون -
خلاصه این سوره:
این سوره به چهار حصه تقسیم است و در هر حصه یک سبب را ذکر کرده است - حصه اول الی آیت (۵۸) است و در این اول ذکر دعویٰ توحید و اثبات آن است به همراه معجزه اسراء و بادلیل عقلی در آیت (۱) باز دلیل نقلی از کتاب موسیٰ علیه السلام در آیت (۲) باز ترغیب به توحید در آیت (۳) باز ذکر به نمونه عذاب بر بنی اسرائیل از آیت (۴) الی آیت (۸) ، باز معجزه قرآن برای اثبات توحید و تخویف و بشارت در آیت های (۱۰،۹) باز تنبیه اول بر طلب کردن شر در آیت (۱۱) ، باز دلیل عقلی در آیت (۱۲)، باز تخویف اخروی در آیت های (۱۴،۱۳)، باز ذکر حکمت ارسال رسل در آیت (۱۵)، باز تخویف دنیوی در آیت (۱۶)، و مثال آن در آیت (۱۷)، و تخویف اخروی در آیت (۱۸)، بشارت در آیت های (۲۱،۲۰،۱۹)، باز برای دفع کردن عذاب سه امور را ذکر کرده است - اول از دوری از شرک در آیت های (۲۳،۲۲)، دوم احسان با مخلوق از آیت (۲۳) الی (۳۰)، سوم عدل کردن و از ظلم نجات یافتن ، و آن ده امور را ذکر کرده است ، باز دوم تنبیه بر شرک بالملائک در آیت (۴۰)، و سوم تنبیه بر نفرت کردن از قرآن، باز مسئله توحید و رد بر شرک در آیت های (۴۴،۴۳)، باز چهار تنبیه یکی برانکار از قرآن در آیت (۴۵)، و دوم بر انکار توحید در آیت (۴۶)، و سوم بر انکار از رسول در آیت (۴۷)، و چهارم بر انکار بعث از (۴۹) الی آیت (۵۲) - بازترغیب به توحید در آیت های (۵۴،۵۳)، باز دلیل عقلی در آیت (۵۵) باز رد بر مشرکین باالجن و رد برشرک فی التصرف و شرک فی الدعاء درآیت های (۵۸،۵۷،۵۶) -