اقْتَرَبَ ۷۶۰ الأنبياء
اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسَابُهُمْ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ مُعْرِضُونَ ﴿۱﴾ مَا يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنْ رَبِّهِمْ مُحْدَثٍ إِلَّا اسْتَمَعُوهُ وَهُمْ يَلْعَبُونَ ﴿۲﴾
بسیار نزدیک آمد به مردمان حساب شان و ایشان در غفلت اند رو گردانند ﴿۱﴾
نمی آید هیچ پندی از جانب پروردگار ایشان نو مگر می شنوند آنرا در حالیکه آنها مشغول بازی هستند ﴿۲﴾
ربط: این سوره به سوره طٰهٰ: در آن سوره تذکیر و تشجیع بود به ذکر موسیٰ علیه السلام در این سوره تذکیر است با ذکر واقعات دیگر انیباء علیهم السلام -
دعویٰ این سوره:
تذکیر غافلین با شش وجوه - وجه اول: ذکر هفده انبیاء علیهم السلام تفصیلاً که ایشان محتاج بودند و تواضع کنندگان به اللّه تعالٰی بودند و اجمالاً در (۲۲) - وجه دوم: رد بر چهار نوع شرک و رد بر عقیده اتخاذ الولد و شفاعت قهریه در یازده آیات - وجه سوم: شش دلایل عقلی - وجه چهارم: یازده زجر به منکرین - وجه پنجم: ذکر تعبیرات غفلت هشت و لفظ ذکر نیز هشت بار - وجه ششم: هشت اسماء حسنیٰ -
خلاصه سوره:
در این پنج باب است باب اول الی آیت (۱۵) است در این تخویف با زجر است به ذکر شش مرتبه غافلین - غفلت ، اعراض ، لعب ، لهوالقلب ، النجوٰی ، ظلم و شش طعن ایشان بر رسول ، بشریت ، سحر ، اضغاث ، احلام ، افتراء ، شعر ، طلب معجزه ، و اعلان نبی صل اللّه وعلیه وسلم بر رد شرک فی العلم در (۴) و جواب طعن اخیر در (۶) و از طعن اول در (۹،۸،۷) و ترغیب به قرآن در (۱۰) و تخویف دنیوی از (۱۱) الی (۱۵) -
[۱] چون در اخیر سوره طٰهٰ ذکر انتظار عذاب بود در این آیت نزدیک بودن آنرا بیان میکند به همراه زجر به غفلت و اعراض (اقْتَرَبَ) این لفظ بر بسیار نزدیک بودن دلالت میکند نزدیک از سببی است که کدام چیز آمدنی باشد نزدیک میباشد - و وجه دیگر این است که عمر آینده دنیا کم است به نسبت گذشته و مراد از غفلت بی اعتنایی است که آمادگی اعمال را برای آخرت نمیکنند -
[۲] این نیز زجر بر لعب کردن است در وقت بیان قرآن (ذِكْرٍ ، مُحْدَثٍ) عقیده سلف صالحین و از همه اهل سنت این است که قرآن کریم مخلوق نیست پس حادث نیست - و در اینجا مراد از محدث اینکه در نازل شدن نو است ، یا اینکه در بیان کردن نبی صل اللّه وعلیه وسلم نو است ، یا اینکه در زعم منکرین نو است مراد از (يَلْعَبُونَ) این است که در دنیا مشغول میباشند یا مشغول میشوند بر اعتراض کردن بر قرآن -