وَمَنْ يَقْنُتْ ۱۰۳۶ سبأ
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَلَهُ الْحَمْدُ فِي الْآخِرَةِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ ﴿۱﴾
همه صفات خدا بودن خاص اللّه تعالٰی راست آن ذاتیست که در اختیار اوست آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است و خاص او راست صفات در آخرت و اوست با حکمت به همه چیز آگاه ﴿۱﴾
فایده: از این سوره الی اخیر قرآن باب چهارم است با الحمد للّه آغاز است در این حصه رد شفاعت قهریه شرکیه و تفریعات آن که رد شرک فی العباده و فی الدعا است ذکر میکند و ذکر احوال قیامت و احوال او به تفصیل و در این حصه دوازده باب است در باب اول سه سورت است سبا ، فاطر و یٰس در این سوره ها رد شفاعت شرکیه قهریه با دلایل عقلی و نقلی میکند -
ربط: با سوره ما قبل از چندین وجوه است وجه اول این است که در سوره گذشته ترغیب برای طاعت اللّه تعالٰی و رسول اللّه صل اللّه وعلیه وسلم بود در این سوره رد شدید است به مخالفین و معرضین آنها و عذاب و قبایح ایشان را ذکر میکند - وجه دوم این است که در آن سوره عزت و شان رسول اللّه صل اللّه وعلیه وسلم را ذکر کرد حالا در این سوره اثبات رسالت اوست به همراه دفع شبهات از توحید و رسالت -
دعویٰ این سوره: اثبات چهار مقاصد است توحید و رسالت و صدق قرآن و اثبات آخرت است ، اثبات توحید به رد چهار طریقه شرک است و به دلایل نقلی از انبیاء و ملائيک و جنیات یعنی اثبات عجز آنها و با رد چهار نوع شرک شرک فی العلم و فی التصرف و فی العبادة و فی الدعا است و به ذکر نوزده (۱۹) اسماء حسنیٰ اللّه تعالٰی - و اثبات رسالت در (۲۸) است و به دفع شبهه در (۳۵،۳۴) و به ذکر طریقه تعلیم که در اول لفظ قل آمده است - و اثبات صدق قرآن در (۶) و با تخویف برای منکرین در (۳۱) و با زجر در (۴۳) و اثبات قیامت است با قسم در (۳) وبا زجر برای منکرین در (۷) و (۲۹) و به ذکر احوال قیامت -
خلاصه سوره:
این سوره به چهار باب تقسیم شده است باب اول الی (۱۰) است در این اول دعوی توحید است و بر او دلایل عقلی در (۲،۱) باز اثبات قیامت با قسم در (۳) باز بشارت و تخویف در (۵،۴) باز اثبات صدق قرآن با دلایل نقلی در (۶) باز زجر به منکرین قیامت و رسول در (۸،۷) باز تخویف دنیوی را در (۹) ذکر کرده است -
[۱] در این دعوی توحید است و در آن دلیل عقلی توحید تصرف است - (وَلَهُ الْحَمْدُ فِي الْآخِرَةِ) الحمد اللّه اشاره به حمد دنیا است بعد از آن حمد آخرت را ذکر کرده است یعنی در آخرت نیز همه بندگان خاص برای اللّه تعالٰی حمد میگویند -