قَالَ فَمَا خَطْبُكُمْ ۱۳۲۹ الحديد
سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ﴿۱﴾ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿۲﴾ هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ﴿۳﴾
به پاکی یاد میکند اللّه تعالٰی را آنچه در آسمانها و زمین است و اوست غالب با حکمت ﴿۱﴾
خاص او را تست پادشاهی آسمانها و زمین زنده میگرداند و میمیراند و او بر هر چیز قدرت دارد ﴿۲﴾
اوست اول و پس از همه است اشکار و پنهان است و او به هرچیز علم کامل دارد ﴿۳﴾
از این سوره الی سوره ملک مضامین مدنی است که آن به جهاد ، انفاق فی سبیل اللّه و زجرها بر منافقت کنندگان و امور اصلاحی دیگر است -
ربط: این سوره با سوره ماقبل از چندین وجوه است وجه اول این است که در سوره پیش مسئله توحید را دوبار ذکر کرد حالا دراین سوره ترغیب است به خرج کردن مال و به استعمال آهن برای اشاعت این مسئله - وجه دوم این است که در سوره گذشته امربه تسبیح شد حالا در اول این سوره تسبیح مخلوقات را ذکر میکند گویا که این علت است برای امر بالتسبیح -
دعویٰ این سوره: ترغیب به انفاق فی سبیل اللّه با پنج طریقه است به همراه ترغیب به جهاد و قتال برای توحید ، آن توحید که ثابت کرده است با ذکر هیجده اسماء حسنیٰ و با صفات -
خلاصه سوره:
این سوره منقسم به دو باب است باب اول الی (۲۵) است دراین اول اثبات توحید است به ذکر بیست و دو اسماء و صفات الٰهیه و باز ترغیب به انفاق فی سبیل اللّه با پنج طریقه است در (۷) و (۹،۸) به این متعلق است باز در (۱۰) - باز در (۱۱) و تا (۱۹) به این متعلق است باز (۲۰) و (۲۱) بااین متعلق است باز در (۲۲) و در (۲۴،۲۳) به این متعلق است -
[۱] در این دعوی توحید ذکر است به همراه سبح و (الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ) دلایل آنهاست - مراد از تسبیح تسبیح قولی است - و به تسبیح حالی نیز شامل است - و معنی تسبیح از شریک و ولد و کفر و عجز و احتیاج و مثل و مشابه و پاکی از همه نقصانات است -
[۲] این دلیل دوم است -
[۳] این دلیل مستقل دیگر است - تفسیر این آیت در حدیث صحیح مسلم وغیره ذکر شده است گفته است (الْأَوَّلُ) فلیس قبلک شیء یعنی از تمام موجودات تو پیش هستی در وجود و برای همه عالم تو وجود دهنده هستی (وَالْآخِرُ) فلیس بعدک شیء ، یعنی برای او وجود هر چیز منتهی میگردد و باقی است بعد از فنا هر چیز (وَالظَّاهِرُ) فلیس فوق شیء، یعنی بلندتر از هر چیز است بالاتر از او هیچ چیزی نیست و اشکار شد وجود او با دلایل یقینی (وَالْبَاطِنُ) فلیس دونک شیء ، یعنی به اعتبار ذات و ماهیت از او پنهان نیست و عالم است بر باطن هر چیز -